Kadın hekim tercih etmek meşru bir istek ve bunun için kimseye açıklama borçlu değilsiniz. İki pratik bilgiyle başlayalım. Hemoroide bakan bölüm genel cerrahi, yani aradığınız kişi kadın bir genel cerrah. Kadın hekim bulamadığınız durumda ise muayene sırasında aynı cinsiyetten bir sağlık personelinin bulunmasını ve yanınızda refakatçi istemeyi talep edebilirsiniz.
Bu iki başlığı ve muayenenin nasıl geçtiğini aşağıda tek tek açtık. Gebelik ve doğum sonrası dönem ayrı bir bölüm, çünkü kadın hastaların çoğu bu sayfaya oradan geliyor.
Kadın genel cerrah nasıl aranır?
Randevu sistemlerinde hekim adları görünüyor. MHRS üzerinden il, ilçe ve hastaneyi seçtikten sonra genel cerrahi kliniğine geldiğinizde randevu veren hekimlerin isimleri listeleniyor; listeden seçim yapabilirsiniz. Özel hastanelerde de hekim listesi hastanenin kendi randevu hattından öğreniliyor.
Beklentinizi baştan söylemek gerekiyor: makat hastalıklarıyla ilgilenen genel cerrah sayısı zaten sınırlı, kadın hekim arayınca liste daha da kısalıyor. Bulamayabilirsiniz. Bu, muayeneyi ertelemek için bir gerekçe olmasın; aşağıdaki ikinci yol çoğu hastanın işini görüyor.
Aramanızı kolaylaştıracak birkaç şey var. Büyük şehirlerde ve üniversite hastanelerinde kadro geniş olduğu için ihtimal artıyor. Randevu listesinde uygun bir isim göremiyorsanız hastanenin genel cerrahi poliklinik sekreterliğini arayıp sorabilirsiniz; hangi hekimin hangi gün baktığını orası bilir. Hangi kurumda ne bulacağınızı hemoroid hangi bölüm bakar sayfasında karşılaştırdık.
Muayenede neyi talep edebilirsiniz?
Bu bölüm sayfanın asıl sebebi, çünkü çoğu hasta bu hakları bilmiyor.
Aynı cinsiyetten sağlık personeli. Muayene sırasında odada kadın bir sağlık personelinin bulunmasını isteyebilirsiniz. Bu talep hasta hakları mevzuatında tanımlı ve hastaneler için sıra dışı bir istek değil.
Refakatçi. Muayenede yanınızda birinin bulunmasını isteyebilirsiniz. Kurumun fiziki koşulları elverdiği ölçüde bu talep karşılanır.
Mahremiyet. Muayene, kapısı kapalı ve içeride gereksiz kimsenin bulunmadığı bir ortamda yapılır. Odada size tanıtılmamış kişiler varsa (öğrenci, gözlemci) bunu kabul etmeme hakkınız var.
Bilgilendirme ve onam. Yapılacak işlemin ne olduğu size anlatılır, siz kabul ettikten sonra uygulanır. Bir işlem sırasında rahatsız olursanız durdurulmasını isteyebilirsiniz.
Bunları söylemenin utanılacak bir tarafı yok ve kimse ters karşılamaz. Randevuya girerken tek cümleyle belirtmek yeterli: “Muayenede kadın bir sağlık personeli bulunmasını istiyorum.”
Muayene aslında nasıl geçiyor?
Korkunun büyük kısmı bilinmezlikten geliyor, o yüzden somut anlatalım.
Önce konuşma bölümü var. Şikayetiniz ne zaman başladı, kan hangi renkte, ağrı tuvalet sırasında mı sonrasında mı, tuvalet düzeniniz nasıl, hangi ilaçları kullanıyorsunuz. Buraya kadar giyinik oturuyorsunuz.
Muayene kısmı için genelde sol yanınıza, dizler karna çekili şekilde yatmanız isteniyor. Üstünüz örtülü kalıyor, sadece bakılacak bölge açıkta oluyor. Hekim önce dışarıdan bakıyor, sonra parmakla muayene yapıyor, gerekirse anoskop denen kısa bir aletle anal kanalın içine bakıyor. Kayganlaştırıcı kullanılıyor. Rahatsız edici, ama sanıldığı gibi dayanılmaz değil ve birkaç dakika sürüyor. Ayrıntısını hemoroid muayenesi nasıl yapılır sayfasında yazdık.
Pratik birkaç not: altı kolay çıkarılan bir kıyafet giymek işi rahatlatıyor. Muayeneden önce lavman ya da özel bir hazırlık istenmiyor, aksi söylenmediyse normal duşunuzu alıp gitmeniz yeterli. Adet döneminizdeyseniz muayene yapılamaz diye bir kural yok, ama kanamanın kaynağını ayırt etmek için hekime söylemeniz gerekiyor.
Muayeneden çekindiğiniz için tarih ertelediyseniz şunu bilin: hemoroid dışında aynı belirtiyi veren başka durumlar var ve bir kısmı beklemeye gelmiyor. Neyin neye benzediğini hemoroid belirtileri sayfasında anlattık.
Gebelik ve doğum sonrası dönem
Kadın hastalarda hemoroid ve makat çatlağı en çok bu dönemde ortaya çıkıyor. Sebepleri belli: büyüyen rahmin karın içi basıncını artırması, gebelikte yavaşlayan bağırsak hareketleri, demir takviyesinin kabızlık yapması ve doğum sırasındaki ıkınma.
Bu dönemde iki şeyi ayırmak gerekiyor. Birincisi, gebelikte ve emzirirken kullanılabilecek ilaçlar sınırlı; kendi başınıza merhem, fitil ya da bitkisel karışım kullanmayın, kullandığınız her şeyi hekiminize söyleyin. İkincisi, doğumdan sonra ortaya çıkan şikayetlerin bir kısmı haftalar içinde kendiliğinden geriliyor, bir kısmı ise geçmiyor ve müdahale gerektiriyor. Hangisinde olduğunuzu muayene ayırt eder.
Bu dönemde sık karşılaşılan bir başka sorun, şikayeti kadın doğum hekimine anlatmanın daha kolay gelmesi. Söyleyin. Gerekirse sizi genel cerrahiye yönlendirir, ilk değerlendirmeyi orada yapar. Gebelik dönemine özgü ayrıntıları gebelikte oluşan hemoroid sayfasında topladık.
Emziriyorsanız ve kabızlık sürüyorsa, ilaçtan önce lif ve sıvı düzenlemesi geliyor. Bu dönemde dışkıyı yumuşak tutmak, kullanılabilecek ilaç seçeneği dar olduğu için daha da önemli hale geliyor.
Hekimin cinsiyeti dışında bakılacaklar
Kadın hekim bulmak listenin başında olabilir, ama tek maddesi olmasın. Aynı derecede önemli olan şeyler şunlar: hekim makat hastalıklarıyla düzenli olarak ilgileniyor mu, muayenede size soru sorma fırsatı veriyor mu, ameliyat konuşuluyorsa risklerden söz ediyor mu, sonrasında ulaşılabilir mi.
Ameliyat kararı aşamasındaysanız ikinci bir hekim görüşü almak sıradan bir şey. İlk görüşmede aklınıza gelmeyen soruları ikincisinde sorarsınız.
Randevu sırası beklemeden hekime gitmeniz gereken durumlar
- Koyu, siyah ya da katran kıvamında dışkı
- Ateşle birlikte büyüyen, sıcak, dokunulamayacak kadar ağrılı şişlik
- Durmayan, iç çamaşırını ıslatacak kadar çok kanama
- Gebelikte başlayan ve artan kanama
- İstemediğiniz halde kilo kaybı, halsizlik, solukluk
- Dışkılama alışkanlığınızda kalıcı değişiklik
- 50 yaşından sonra ilk kez ortaya çıkan makat kanaması
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, muayene ve hekim değerlendirmesinin yerine geçmez.