Muayene dört adımda ilerliyor: hekimle konuşma, bölgeye dışarıdan bakılması, parmakla muayene ve gerekiyorsa anoskopi. Soyunma kısmı dahil hepsi kısa sürüyor; asıl zaman konuşmada geçiyor.
Bu sayfaya gelen okurların çoğu şunu merak ediyor: hangi pozisyonda yatacağım, acıtacak mı, hazırlık gerekiyor mu? Sırayla.
Muayene hangi sırayla ilerler
Önce hekim sizi dinliyor. Kanama var mı, ne renk, ne zaman oluyor, ağrı tuvalet sırasında mı sonrasında mı, elinize gelen bir şey oluyor mu, kendiliğinden içeri giriyor mu, bağırsak alışkanlığınız değişti mi. Verdiğiniz bilgi tanının yarısını oluşturuyor, sıkılmadan anlatın.
Sonra muayene masasına geçiliyor. Hekim önce bölgeye dışarıdan bakıyor: dış hemoroid, deri katlantısı, çatlak, akıntı ya da fistül ağzı dışarıdan görülebiliyor. Bazen ıkınmanız isteniyor, çünkü içeride duran bir doku ancak o sırada dışarı çıkıyor.
Ardından parmakla muayene ve gerekiyorsa anoskopi geliyor.
Muayene pozisyonları
Pozisyon hekimin keyfine göre değil, bölgenin ne kadar görünmesi gerektiğine, kliniğin masasına ve sizin rahat durabildiğiniz duruma göre seçiliyor.
Sol yan yatış (Sims pozisyonu)
En sık kullanılan pozisyon. Sol tarafınıza yatıyorsunuz, dizlerinizi karnınıza doğru çekiyorsunuz, üstteki dizi biraz daha fazla bükmeniz isteniyor.
Bu pozisyonun rahat gelmesinin iki sebebi var: yatar durumdasınız ve hekime sırtınız dönük. Hareket kısıtlılığı olan, yaşlı ya da sırtüstü uzun süre duramayan kişiler için de en kolayı.
Diz-dirsek pozisyonu
Dizleriniz ve dirsekleriniz üzerinde duruyorsunuz, kalça yukarıda kalıyor. Bölgenin görünürlüğü bu pozisyonda daha iyi olduğu için anoskopi ve rektoskopi sırasında tercih edilebiliyor.
Çoğu kişi bu pozisyonu diğerlerinden daha rahatsız edici buluyor. Zorlanıyorsanız bunu söylemeniz yeterli; pozisyon değiştirilebiliyor.
Litotomi (jinekolojik masa)
Sırtüstü yatıyorsunuz, bacaklarınız masanın destekleri üzerinde yukarıda ve açık duruyor. Türkiye’de birçok muayenehanede doğum ve jinekoloji masaları bu amaçla kullanılıyor.
Aynı seansta işlem yapılacaksa ya da bölgeye geniş açıdan bakılması gerekiyorsa bu pozisyon işi kolaylaştırıyor.
Proktoloji masası
Bazı kliniklerde yüzüstü yatılan, masanın belden aşağısı eğimli olacak şekilde ayarlanan özel masalar bulunuyor. Kendi başınıza pozisyon almanız gerekmiyor, masa sizi taşıyor.
Hangi pozisyonun uygulanacağını önceden sormanız hakkınız. “Ben yan yatarak olmasını tercih ederim” demeniz de tuhaf karşılanacak bir şey değil.
Parmakla muayene nasıl oluyor
Hekim eldiven giyip parmağını kayganlaştırıcı jelle kaplıyor ve makat kanalına yavaşça ilerletiyor. Kaslarınızı gevşetmeniz, ağzınızdan derin nefes almanız isteniyor; kasıldığınızda hem sizin canınız daha çok yanıyor hem işlem uzuyor.
Hissedeceğiniz şey genelde ağrı değil basınç ve tuvalete gitme ihtiyacı. Kısa sürüyor.
Bu muayenede hekim kanalın içindeki sertlikleri, kitleleri, kas tonusunu ve ağrılı noktaları değerlendiriyor. Şunu bilmenizde fayda var: iç hemoroidler yumuşak yapıda olduğu için parmakla her zaman hissedilmiyor. Muayenenin “temiz” çıkması iç hemoroid olmadığı anlamına gelmiyor, bu yüzden anoskopi gerekebiliyor.
Anoskopi nedir, acıtır mı
Anoskop, ucu açık, kısa ve dar bir muayene aleti. Kayganlaştırılarak makat kanalına yerleştiriliyor ve içerideki dokular doğrudan görülüyor. İç hemoroidin derecesini, kanayan noktayı ve çatlak olup olmadığını gösteren asıl inceleme bu.
Hissedilen şey çoğunlukla dolgunluk ve basınç oluyor. İşlem kısa sürüyor ve genelde anestezi gerekmiyor.
Bölgede akut bir çatlak varsa tablo değişiyor; o durumda muayene gerçekten ağrılı olabiliyor. Hekiminiz uyuşturucu jel kullanmayı, muayeneyi bölmeyi ya da tedaviyle çatlağı yatıştırıp sonra bakmayı tercih edebiliyor. Ağrınız varsa muayeneden önce söyleyin, sonrasında değil.
Kolonoskopi ne zaman gerekiyor
Şikayetiniz hemoroide uyuyor olsa bile bazı durumlarda bağırsağın içine bakılması isteniyor: koyu ya da siyah renkli kanama, dışkı alışkanlığında kalıcı değişiklik, kilo kaybı, kansızlık, ailede bağırsak kanseri öyküsü, ileri yaşta ilk kez görülen kanama.
Kanın rengi neyi anlatıyor, makattan siyah kan gelmesi sayfasında ayrıntılı yazdık.
Muayeneden önce hazırlık gerekiyor mu
Çoğu muayene için özel bir hazırlık istenmiyor. Normal duşunuzu alıp gitmeniz yeterli.
Bazı hekimler muayeneden önce lavman isteyebiliyor. İstenmediyse kendi kararınızla lavman yapmayın; tahriş bölgeyi kızartıp muayeneyi zorlaştırabiliyor. Aynı şekilde muayeneden hemen önce bölgeye krem, merhem ya da kolonya sürmeyin.
Rahat, kolay çıkarılan kıyafet giyin. Kullandığınız ilaçların listesini yanınıza alın. Kanamanız oluyorsa ne zaman, ne renk, ne miktarda olduğunu telefonunuza not edin; muayenede aklınıza gelmeyebiliyor.
Utanma meselesi ve haklarınız
Çoğu kişi bu muayeneyi utandığı için yıllarca erteliyor. Sonuç genelde şu oluyor: şikayet büyüyor, tedavi seçenekleri daralıyor.
Sizi rahatlatacak birkaç somut şey var. Muayene sırasında mahremiyetinizin korunması hastanın hakkı; bölge dışında kalan yerlerin örtülmesini isteyebilirsiniz. Muayenede bir sağlık çalışanının ya da bir yakınınızın bulunmasını talep etmeniz de mümkün. Kadın hastaların muayenede kadın bir sağlık personelinin bulunmasını istemesi yerleşik bir uygulama.
Muayene sizin için ilk, hekim için günün rutini. Anlatmakta zorlandığınız şeyi telefonunuza yazıp okutmak da bir yöntem.
Şikayetlerinizin hemoroide uyup uymadığını hemoroid olup olmadığını nasıl anlarsınız sayfasında toparladık. Hangi bölüme başvuracağınızı bilmiyorsanız hemoroide hangi bölüm bakar sayfasına bakabilirsiniz. Ameliyat aşamasındaysanız ameliyat öncesi yapılması gerekenler sayfası hazırlık listesi veriyor.
Gecikmeden hekime gitmeniz gereken belirtiler
Koyu ya da siyah renkli kanama, ateşle birlikte makatta şişlik, açıklanamayan kilo kaybı, dışkı alışkanlığında kalıcı değişiklik, 50 yaşından sonra ilk kez görülen kanama. Bunlar hemoroid dışında bir sorunun işareti olabilir.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hekim muayenesinin yerini tutmaz.