Kısa cevap: şikayet çoğu zaman kendiliğinden geriler, doku her zaman geçmez.
Özellikle tromboze dış hemoroidde ağrı ilk günlerde en yüksek noktasındadır ve sonra azalmaya başlar. Şişliğin tamamen inmesi daha uzun sürer. Geriye yumuşak bir deri katlantısı kalabilir; o kendiliğinden kaybolmaz.
Bu ayrımı bilmek işe yarıyor, çünkü “geçti” sandığınız şey ağrının geçmesi olabilir.
Önce neyin geçmesini beklediğinizi netleştirin
Makat kenarındaki şişlik tek bir şey değil. En az üç ayrı durum aynı görünüyor:
Damar yastıkçığının şişmesi. Kabızlık, ıkınma ya da uzun oturma sonrası büyür, baskı ortadan kalkınca küçülür. Bu tablo genelde kendi kendine geriler.
Tromboze dış hemoroid. Memenin içindeki damarda pıhtı oluşmuştur; doku saatler içinde şişer, mor-mavi ve sert bir hâl alır, fena hâlde ağrır. Belirtileri ayrıntılı yazdığımız yer dış hemoroid belirtileri sayfası.
Kalıcı deri katlantısı. Geçmiş bir trombozun ya da eski bir şişliğin ardından kalan deri fazlası. Ağrımaz, gelip gitmez, orada durur.
Tromboze hemoroid nasıl seyreder
İlk günler
Ağrı hızla artar ve bu dönemde tepe noktasına ulaşır. Oturmak, yürümek, tuvalete çıkmak zorlaşır. Şişlik gergindir, dokunmakla acıtır.
Şikayet bu aşamadayken hekime gitmenin bir anlamı var: pıhtının lokal anestezi altında boşaltılması hızlı rahatlama sağlayabiliyor. Bu işlemin anlamlı olduğu bir zaman aralığı var, sonrasında tablo kendiliğinden gerilemeye başladığı için genelde ilaç ve oturma banyosuyla takip ediliyor.
Sonraki günler
Ağrı azalır. Vücut pıhtıyı yavaş yavaş çözer, gerginlik düşer. Bu dönemde çoğu kişi rahatlar ve doktora gitme fikrinden vazgeçer.
Şişliğin tamamen inmesi ağrının geçmesinden daha uzun sürüyor. Bölgede bir süre daha dolgunluk hissetmek beklenmedik değil.
Üzerindeki deri yırtılırsa
Gergin dokunun üstündeki ince deri bazen dayanamaz ve yırtılır. Koyu renkli pıhtı ve bir miktar kan boşalır, gerginlik düştüğü için ağrı azalır.
Bu rahatlama iyileşme anlamına gelmiyor. Artık açık bir yara var ve orası vücudun en çok bakteri barındıran bölgelerinden biri. Ne yapılacağını basur patlarsa ne olur sayfasında adım adım yazdık.
Geriye kalan deri katlantısı
Tromboz geçtikten sonra bölgede yumuşak bir deri fazlası kalabilir. Ağrısızdır ama iki sorun çıkarır: temizlenmeyi zorlaştırır ve dışkı kalıntısını tutunca kaşıntı, tahriş yapar.
Bu katlantı kendiliğinden kaybolmaz. Krem, fitil ya da oturma banyosu da yok etmez; onlar şikayeti yatıştırır. Sizi gerçekten rahatsız ediyorsa küçük bir işlemle çıkarılabiliyor. Karar tamamen rahatsızlığın boyutuna bağlı, tıbbi bir zorunluluk değil.
Kendiliğinden geçmesini beklememek gereken durumlar
Bazı tablolar zaman geçtikçe kolaylaşmıyor.
Şişlik büyüyor, ağrı azalacağına artıyorsa. Ateş, titreme, bölgeden akıntı varsa. Kanama bastırmakla durmuyorsa. Aynı yerde tekrar tekrar tromboz oluyorsa. Şişlik haftalar geçtiği hâlde hiç küçülmediyse.
Bir de şu var: makattaki her şişlik hemoroid değil. Apse, kist, siğil ve daha nadir durumlar benzer görünebiliyor. Beklemek, doğru tanıyı da erteliyor.
Süreci kolaylaştırmak için
Yapılabileceklerin çoğu basit ve bölgeyi rahat bırakmaya dayanıyor.
Ilık oturma banyosu ağrıyı ve makat kasındaki kasılmayı yatıştırır; günde birkaç kez, kısa sürelerle. İlk saatlerde soğuk uygulama şişliği azaltabilir, buzu beze sarıp uygulayın.
Tuvalet sonrası kuru kâğıt yerine ılık su kullanın, ovmadan kurulayın. Kokulu ve alkollü mendiller tahrişi artırıyor.
Sert dışkı gergin dokuyu zorlar. Lifli beslenme ve gün boyu sıvı almak bu dönemin en işe yarayan kısmı; kabızlık inatçıysa kabızlık neden olur, ne iyi gelir sayfası yardımcı olabilir.
Tuvalette oyalanmayın, ıkınmayın. Uzun süre aynı pozisyonda oturmanız gerekiyorsa arada kalkıp birkaç dakika yürüyün.
Ağrı kesici gerekiyorsa hangisinin uygun olduğunu sorun. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız bu soru daha da önemli.
Yapmayın
Şişliği patlatmaya, kesmeye, iğneyle delmeye çalışmayın. Orada tek bir damar değil, yoğun bir damar ağı var; kesildiğinde kanamanın nereden geldiğini görmek ve durdurmak mümkün olmuyor. Bölge steril de değil; iğne ya da jilet bakteriyi derinin altına taşıyor, apse ve fistül bu şekilde başlayabiliyor.
Üstelik pıhtıyı boşaltmak memeyi ortadan kaldırmıyor; dokunun kendisi yerinde kalıyor.
“Eritir, düşürür” diye anlatılan yakıcı karışımlardan da uzak durun. Makat çevresindeki cilt ince; tuz, sirke, limon suyu ve içeriği belirsiz bitkisel karışımlar orada yanık bırakabiliyor.
Geçtikten sonra tekrar eder mi
Tromboz bir kez olduysa aynı yerde tekrarlayabiliyor. Belirleyici olan şey, tabloyu hazırlayan baskının devam edip etmediği.
Kabızlığı düzeltmek, tuvalette geçirilen süreyi kısaltmak, ağır kaldırırken nefesi tutup ıkınmamak ve uzun oturmaları bölmek tekrarlama olasılığını azaltıyor. Şikayet tekrar ediyorsa altta duran hemoroidin evresine bakmak gerekiyor; tedavi seçeneklerinin tamamını hemoroid nasıl tedavi edilir rehberimizde karşılaştırdık.
Şu durumlarda gecikmeden hekime başvurun:
- Ateş, titreme ve makatta hızla büyüyen şişlik veya akıntı
- Bastırmakla durmayan, akar gibi gelen kanama
- Koyu, siyah ya da katran kıvamında kanama
- Oturmayı ve yürümeyi engelleyen, giderek artan ağrı
- Açıklanamayan kilo kaybı ya da dışkılama alışkanlığında kalıcı değişiklik
- 50 yaş üstündeyseniz ve ilk kez makattan kanama görüyorsanız
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.