Evet, sokulabilir. Nazikçe yapıldığında da bilinen bir zararı yok; birçok kişi yıllardır böyle idare ediyor.
Asıl mesele başka: elle itmek zorunda kalmanız, hastalığın hangi aşamada olduğunu gösteren bir bulgu. Yani rahatlatan bir hareket, aynı zamanda bir işaret.
Sıkça gelen soru şöyle oluyor: “Uzun yıllardır basur şikayetim var, alıştım. Bazen meme dışarıda kalıyor, kendi elimle içeri itiyorum. Bunun bana zararı var mı?” Aşağıda iki soruyu ayrı ayrı yanıtladık: zararı var mı, neyi işaret ediyor.
Elle itmek hangi evreyi gösterir
İç hemoroid, sarkma durumuna göre evrelenir. Tedavi kararının omurgası da bu.
| Evre | Sarkma nasıl davranır |
|---|---|
| 1. evre | Meme dışarı çıkmaz, muayenede görülür |
| 2. evre | Ikınmakla çıkar, sonra kendiliğinden içeri döner |
| 3. evre | Çıkar, kendiliğinden dönmez, elle itmek gerekir |
| 4. evre | Sürekli dışarıdadır, itilse de içeri girmez |
Tablodan çıkan sonuç net: elle itiyorsanız üçüncü evredesiniz. Kendiliğinden içeri dönüyorsa ikinci evre. İttiğiniz hâlde girmiyorsa dördüncü evre.
Arada bir kez olan sarkma ile her tuvaletten sonra tekrarlayan sarkma da aynı şey değil. Sıklık arttıkça doku daha kolay çıkıyor ve daha geç yerine dönüyor.
Evrelemeyi kesin olarak hekim yapıyor; anoskop denen kısa bir aletle bakarak. Bu tablo size nerede olduğunuz hakkında fikir verir, tanı koymaz. Belirtileri ayrıntılı yazdığımız yer iç hemoroid belirtileri sayfası.
Zararlı mı
Hareketin kendisi zararlı değil. Dışarıda kalan doku sürtünmeye, tahrişe ve ödeme açık; yerine döndüğünde bunların hepsi azalıyor. Yani nazikçe itmek çoğu zaman iyi geliyor.
Zarar üç yerden geliyor.
Birincisi zorlamak. Doku direniyorsa bastırmak ödemi artırıyor ve ağrıyı büyütüyor.
İkincisi hijyen. Kirli elle, uzun tırnakla ya da tırnak kenarıyla yapılan itme küçük yırtıklar açabiliyor. O bölge vücudun en çok bakteri barındıran yerlerinden biri.
Üçüncüsü ve en yaygını erteleme. İtmek şikayeti geçirmiyor, sadece görünür kısmını ortadan kaldırıyor. Yıllarca böyle idare edildiğinde evre sessizce ilerliyor ve poliklinikte halledilebilecek bir tablo, ameliyathane gerektiren bir tabloya dönüşüyor.
Kısacası: hareketin zararı yok, alışkanlığa dönüşmesinin var.
Nasıl yapılır
Ilık suyla oturma banyosundan hemen sonra en kolayı; ılık su ödemi ve makat kasındaki kasılmayı azalttığı için doku daha rahat yerine dönüyor.
Elleri yıkayın, tırnaklarınız kısa olsun. Yan yatarak ya da çömelerek deneyin, kasları gevşetin. Parmak ucuyla değil, parmağın yastık kısmıyla ve yavaşça, birkaç saniyede itin. Kayganlaştırıcı olarak hekiminizin uygun gördüğü bir krem işi kolaylaştırabilir.
Girdikten sonra birkaç dakika uzanın. Hemen ayağa kalkıp ıkınmak dokunun tekrar çıkmasına yol açıyor.
Direniyorsa zorlamayın. Bu bir güç işi değil.
Ne zaman itmeye çalışmamak gerekir
Bazı durumlarda dışarıda kalan doku artık basit bir sarkma değil.
Meme morarmış, sertleşmiş ve dokunmakla çok ağrıyorsa. Şişlik saatler içinde hızla büyüyorsa. Ateş, titreme ya da bölgeden akıntı varsa. Birkaç denemeye rağmen hiç geri girmiyorsa.
Bunlar boğulmuş hemoroid tablosunu düşündürür: doku makat kasları arasında sıkışmıştır, kan akışı bozulmuştur. Zorlamak durumu ağırlaştırıyor. Böyle bir tabloda yapılacak şey aynı gün hekime başvurmak.
Bu aşamada tedavi ne olur
Üçüncü evrede seçenekler hâlâ açık ve hepsi ameliyat değil.
Poliklinikte yapılan işlemler devrede: bant ligasyonunda memenin tabanına küçük bir lastik bant takılır ve doku birkaç gün içinde düşer. Skleroterapi ve kızılötesi koagülasyon da bu grupta. Yaptıranların anlattıklarını bant ligasyonu yaptıranların deneyimleri sayfasında topladık.
Sarkma belirginse ve işlemler yanıt vermiyorsa cerrahi konuşuluyor. Meme dokusunun çıkarılması, stapler ile yukarı asma ya da besleyen atardamarın dikişle bağlanması gibi seçenekler var. Karar evreye, meme sayısına ve şikayetin sizi ne kadar zorladığına göre veriliyor; hepsini hemoroid nasıl tedavi edilir rehberimizde karşılaştırdık.
İtilse de içeri girmeyen memeler için seçenekler daralıyor. O tabloyu 4. derece hemoroid tedavisi sayfasında ayrıca ele aldık.
Dışarı çıkma sıklığını azaltmak için
Tedavi hangi basamakta olursa olsun, sarkmayı tetikleyen şey aynı: karın içi basınç ve ıkınma.
Dışkıyı yumuşak tutun. Lifli beslenme ve gün boyu sıvı almak bunun temeli; kabızlık inatçıysa kabızlık neden olur, ne iyi gelir sayfasına bakabilirsiniz.
Tuvalette oyalanmayın, telefonu dışarıda bırakın. Klozette geçirilen her dakika o bölgedeki damarlara oturarak baskı uygulamak demek. Ayakların altına alçak bir tabure koymak dışkılamayı kolaylaştırıyor.
Dışkılama isteğini ertelemeyin. Ağır kaldırırken nefesi tutup ıkınmamaya çalışın, mümkünse yükü bölün. Uzun süre aynı pozisyonda oturmanız gerekiyorsa arada kalkıp birkaç dakika yürüyün.
Şu durumlarda gecikmeden hekime başvurun:
- Dışarıda kalan meme morarmış, sertleşmiş ve çok ağrıyorsa
- Ateş, titreme ve makatta hızla büyüyen şişlik veya akıntı
- Bastırmakla durmayan, akar gibi gelen kanama
- Koyu, siyah ya da katran kıvamında kanama
- Açıklanamayan kilo kaybı ya da dışkılama alışkanlığında kalıcı değişiklik
- 50 yaş üstündeyseniz ve ilk kez makattan kanama görüyorsanız
Ameliyat olanların neler yaşadığını merak ediyorsanız hemoroid ameliyatı olanların yorumları sayfasındaki deneyimler fikir verebilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.