Bu sayfada, okurlardan en sık gelen soruları ve kısa cevaplarını topladık. Cevaplar genel bilgi; sizin durumunuza uyup uymadığını muayene eden hekim söyleyebilir.
Şu durumlarda soru sormayı bırakıp hekime gidin:
- Koyu, siyah ya da katran kıvamında kanama
- Bastırmakla durmayan, akar gibi gelen kanama
- Ateş ve titremeyle birlikte makatta şişlik ya da akıntı
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Dışkılama alışkanlığında kalıcı değişiklik
- 50 yaş üstündeyseniz ve ilk kez kanama görüyorsanız
Hemoroid nedir, herkeste var mı?
Makat kanalının içinde herkeste doğuştan bulunan damar yastıkçıkları var. Gaz ile dışkıyı ayırt etmemize ve makatın sızdırmadan kapanmasına yardım ediyorlar. Yani hemoroid dokusu bir hastalık değil, vücudun parçası.
Hastalık, bu dokular sürekli baskı altında kalıp şiştiğinde ve sarktığında başlıyor. Halk arasında basur memesi denen şey bu.
Hemoroid neden olur?
Tek bir sebep yok, ortak nokta baskı. Uzun süren kabızlık ya da ishal, tuvalette ıkınarak geçirilen dakikalar, gebelik ve doğum, fazla kilo, ağır kaldırma, günün büyük bölümünü oturarak geçirmek. Yaşla birlikte destek dokusu gevşediği için sıklık artıyor.
Her makat kanaması hemoroid midir?
Hayır. Hemoroid en sık nedenlerden biri, ama tek nedeni değil. Makat çatlağı, polip, iltihabi bağırsak hastalıkları ve kalın bağırsak tümörleri de kanama yapabiliyor.
Hemoroid kanaması genelde parlak kırmızıdır ve ağrısızdır. Koyu, siyah ya da katran kıvamındaki kanama farklı bir kaynağı işaret ediyor; nedenini makattan siyah kan gelmesi sayfasında anlattık.
Hemoroid ağrır mı?
İç hemoroidin bulunduğu bölgede ağrı lifleri yok; o yüzden iç hemoroid genelde ağrıtmaz, kanatır. Şiddetli ağrı varsa akla önce makat çatlağı ya da içinde pıhtı oluşmuş dış hemoroid geliyor. Bu ayrım gözle görmeden yapılamıyor.
Soğuk zemine oturmak hemoroid yapar mı?
Yapmıyor. Soğuk zemin ya da soğuk hava ile hemoroid arasında kurulmuş bir bağlantı yok. Ama uzun süre oturmak, zemin ne olursa olsun, şikayeti tetikliyor.
Acı biber ve baharatlı yemek hemoroide neden olur mu?
Acılı yemeğin hemoroidin sebebi olduğunu gösteren sağlam bir veri yok. Ama bazı kişiler acı yediklerinde tuvalet sırasında yanma hissinin arttığını söylüyor. Bu kişisel bir hassasiyet; sizde oluyorsa azaltın, olmuyorsa yasaklamanız için sebep yok.
Bisiklet sürmek hemoroide neden olur mu?
Bisikletin hemoroide yol açtığına dair sağlam bir kanıt yok. Ama şikayetiniz aktifken uzun süre sert bir selede oturmak ağrıyı ve tahrişi artırabiliyor.
Pratik cevap şu: şikayet varken ara verin, geçtikten sonra sele genişliğini ve sürüş süresini ayarlayarak dönün.
Hemoroid spor yapmaya engel mi?
Değil, tam tersi. Düzenli hareket kabızlığı azaltıyor ve bağırsak hareketlerini düzenliyor. Yürüyüş, yüzme, hafif tempolu egzersizler bu iş için yeterli.
Dikkat edilecek tek şey, karın içi basıncını fırlatan hareketler. Nefesi tutarak ağır kaldırmak bunların başında geliyor. Yükü bölmek ya da tekniği düzeltmek çoğu zaman sorunu çözüyor.
Uzun süre oturmak gerçekten etkiliyor mu?
Evet. Masa başında ya da direksiyonda geçen saatler bölgedeki damarlarda göllenmeye yol açıyor. Arada kalkıp birkaç dakika yürümek belirgin fark yaratıyor.
Tuvalette oturmak ise ayrı bir başlık. Klozette telefonla geçirilen her dakika, doğrudan o bölgeye oturarak baskı uygulamak demek.
Tuvalette ne kadar oturmak gerekir?
Gelmiyorsa kalkın. Bekleyerek ya da zorlayarak geçen dakikalar işe yaramıyor, aksine baskıyı artırıyor. Dışkılama isteği geldiğinde ertelememek daha önemli; ertelenen dışkı bağırsakta suyunu kaybedip sertleşiyor.
Ayakların altına alçak bir tabure koymak da işi kolaylaştırıyor. Dizler kalçadan yukarıda olduğunda makat kanalı düzleşiyor.
Hamilelik hemoroide neden olur mu?
Gebelikte hormon değişimi ve artan karın içi basınç hemoroidi sık görülen bir şikayet hâline getiriyor. Doğumdan sonraki haftalarda çoğu kişide geriliyor.
Bu dönemde krem, fitil ya da takviye kullanmadan önce gebeliğinizi takip eden hekime sorun; gebelikte güvenli olanla olmayan değişiyor.
Hemoroid bulaşıcı mıdır?
Değil. Hemoroid bir enfeksiyon değil, basınç ve zorlanmayla genişlemiş damar dokusu. Kişiden kişiye geçmez.
Hemoroid kansere dönüşür mü?
Dönüşmüyor. Asıl risk şurada: belirtileri örtüşüyor. Makattan kanama, dışkı alışkanlığında değişiklik ve ele gelen kitle kalın bağırsak hastalıklarında da görülüyor. “Basurumdur” deyip yıllarca bakılmayan bir kanamada gecikilen şey, başka bir tanı olabiliyor.
Hemoroid kendiliğinden geçer mi?
Şikayet geçebilir, meme genelde geçmez. Kabızlık düzelince kanama kesilir, şişlik iner ve kişi iyileştiğini düşünür. Damar yastıkçıklarındaki gevşeme yerinde durduğu için aynı baskı tekrar oluştuğunda şikayet geri gelir.
Ele gelen memeyi içeri itmek zararlı mı?
Sarkan meme kendiliğinden ya da elle içeri giriyorsa, nazikçe yerine itmek çoğu kişide sorun yaratmıyor. Zorlamak, sıkıştırmak ya da içeri girmiyorken ısrar etmek zararlı. Meme dışarıda kalıp sertleştiyse, morardıysa ve şiddetli ağrı varsa bu evde çözülecek bir tablo değil.
Basura ne iyi gelir, evde ne yapabilirim?
Dışkıyı yumuşak tutmak, ılık oturma banyosu, ıkınmamak ve tuvalette oyalanmamak. Beslenme, sıvı ve tuvalet düzeninin tamamını basura ne iyi gelir sayfasında topladık.
Makat bölgesine bitkisel lapa, sirke, limon ya da içeriği bilinmeyen karışımlar uygulamayın. Oradaki mukoza ince, bu tür uygulamalar yanık bırakabiliyor.
Ameliyat şart mı?
Erken evrede çoğu kişi ameliyata gitmeden rahatlıyor. Sarkma ilerlediyse, kanama tekrar ediyorsa ve poliklinikte yapılan işlemler yanıt vermiyorsa cerrahi gündeme geliyor. Basamakların tamamı hemoroid nasıl tedavi edilir sayfasında.
Ameliyattan sonra tekrarlar mı?
Tekrarlama ihtimali var. Baskıyı oluşturan şeyler (kabızlık, ıkınma, uzun oturma) devam ederse şikayet geri gelebiliyor. Ameliyat sonrası dönemin en kritik konusu bu yüzden dışkıyı yumuşak tutmak.
Muayene utandırıcı ve acı verici mi?
Muayene çoğu kişinin sandığından kısa sürüyor ve genelde ağrı vermiyor. Utanma engeli gerçek bir engel, ama tanının gözle görülmeden konulamadığı bir bölgeden söz ediyoruz. Nasıl yapıldığını önceden okumak işi kolaylaştırıyor: hemoroid muayenesi nasıl yapılır.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.