Kısa cevap: genel cerrahi. Hemoroid, makat çatlağı, fistül ve apse gibi makat bölgesi hastalıklarında tanıyı da tedaviyi de genel cerrahi üstlenir. Devlet hastanesi, şehir hastanesi, üniversite hastanesi ya da özel fark etmez, randevunuzu genel cerrahi polikliniğinden alırsınız.
Geri kalanı ayrıntı: proktoloji ne demek, gastroenteroloji ne zaman gerekiyor, MHRS ekranında hangi kutucuğu seçeceksiniz, sevk lazım mı.
Neden genel cerrahi?
Anal kanal cerrahi bir bölge. Muayenede kullanılan anoskop, kanamalı hemoroide uygulanan band ligasyonu, apsenin boşaltılması, ameliyat kararı ve ameliyatın kendisi genel cerrahinin elinde.
Bu “ameliyat olacaksınız” demek değil. Hemoroidli hastaların büyük kısmı ameliyat görmeden yönetiliyor; lif düzenlemesi, kabızlık tedavisi, hekimin uygun gördüğü ilaçlar ve ofis şartlarında yapılan küçük işlemler ilk basamakta zaten aynı poliklinikte başlatılıyor. Genel cerrahiyi doğru adres yapan şey, gerektiğinde bir üst adımı da atabilecek olması. Hangi şikayette hangi yolun izlendiğini merak ediyorsanız hemoroid tedavi yöntemleri sayfasında topluca duruyor.
Proktoloji ayrı bir bölüm mü?
Proktoloji, kalın bağırsağın son kısmı ve makat hastalıklarıyla ilgilenen alanın adı. Türkiye’de ayrı bir uzmanlık diploması olarak verilmiyor; proktolojiyle uğraşan hekimler genel cerrahi uzmanıdır ve zamanla bu alana yoğunlaşmıştır.
Pratikte şu anlama geliyor: “proktoloji” yazan bir tabela gördüğünüzde karşınızdaki kişi genel cerrahtır. Bazı hastaneler genel cerrahi altında ayrı bir proktoloji ya da anorektal cerrahi birimi kurar. Randevu listesinde böyle bir seçenek çıkarsa onu seçin, çıkmazsa bir şey kaybetmezsiniz.
Asıl sorulacak soru unvan değil, şu: bu hekim ağırlıklı olarak makat hastalıklarıyla mı ilgileniyor? Poliklinik sekreterliği ya da hemşiresi çoğu zaman bunu bilir ve söyler.
Gastroenteroloji ne zaman devreye girer?
Gastroenteroloji dahiliyenin sindirim sistemi koludur, ameliyat yapmaz. Hemoroidin kendisi için gastroenterolojiye randevu almanıza gerek yok. Şu durumlarda tabloya girer:
- Kanamanın kaynağı net değilse ve kolonoskopi gerekiyorsa (kolonoskopiyi gastroenteroloji de genel cerrahi de yapar)
- Süregelen ishal, karın ağrısı, kilo kaybı gibi ek şikayetler varsa
- Crohn ya da ülseratif kolit gibi bir bağırsak hastalığından şüpheleniliyorsa; bu hastalıklarda makat çevresinde fistül ve çatlak sık görülür ve tedavi bambaşka ilerler
- İnatçı kabızlığın altında başka bir neden aranıyorsa
Yani gastroenteroloji “hemoroide bakan bölüm” değil, hemoroidin arkasında başka bir şey olup olmadığını araştıran bölüm. Kanamanız koyu renkliyse ya da dışkınız katran gibiyse doğrudan bu yola girmeniz gerekebilir; ayrıntısı makattan siyah kan gelmesi sayfasında.
MHRS’den randevu alırken hangi branş seçilir?
Sıra şöyle: il ve ilçe, sonra hastane, sonra klinik. Klinik listesinden Genel Cerrahi seçeceksiniz. Bazı hastanelerde aynı listede alt birim adları da görünür; içinde proktoloji ya da anorektal geçen bir seçenek varsa onu tercih edin.
Randevu bulamıyorsanız birkaç pratik yol var. Aynı ildeki başka hastaneleri de tarayın, ilçe devlet hastanelerinde sıra genelde daha kısa oluyor. İptal edilen randevular gün içinde sisteme geri düştüğü için sabah saatlerinde tekrar bakmak işe yarıyor.
Şikayetiniz apse gibi acilse randevu beklemeyin. Ateşle birlikte büyüyen, dokunulamayacak kadar ağrılı bir şişlikte acil servis doğru adrestir.
Aile hekiminden sevk gerekiyor mu?
Genel cerrahi polikliniğine doğrudan randevu alabilirsiniz, sevk şartı aranmıyor.
Yine de aile hekimini atlamak zorunda değilsiniz. Kabızlığın düzenlenmesi, lif ve sıvı önerisi, kanaması olanlarda kan sayımı gibi ilk adımlar orada da başlatılabilir. Elinizde birkaç tetkik sonucuyla gitmek genel cerrahi muayenesini kısaltır.
Devlet, şehir, üniversite hastanesi ve özel arasındaki pratik fark
Yapılan işlem hepsinde aynı. Fark maliyette, bekleme süresinde ve süreklilikte ortaya çıkıyor.
Devlet ve şehir hastaneleri. SGK kapsamında, ek maliyet düşük. Şehir hastanelerinde genel cerrahi kadrosu geniş, ameliyathane kapasitesi yüksek. Zayıf tarafı, randevu sırasının uzayabilmesi ve kontrol muayenelerinde her seferinde aynı hekime denk gelmeyebilmeniz. Ameliyat olduysanız kontrolde farklı bir hekim çıkarsa ameliyat notunuzu yanınızda taşıyın.
Üniversite hastaneleri. Zor ve tekrarlayan durumlar için güçlü tercih. Karmaşık fistül, birden çok kez ameliyat olmuş hemoroid ya da eşlik eden bir bağırsak hastalığı varsa birden fazla bölüm bir arada çalışır. Randevu süresi uzun olabilir.
Özel hastane ve muayenehane. Hızlı randevu, aynı hekimle süreklilik, daha uzun muayene süresi. Karşılığında SGK anlaşması olsa bile fark ücreti çıkar. Ameliyat konuşuluyorsa toplam tutarı yazılı olarak isteyin; hastane payı, hekim payı ve anestezi ayrı kalemler olabiliyor. Rakam vermiyoruz, çünkü fiyatlar sürekli değişiyor ve internetteki eski sayılar sizi yanıltır. Arayıp güncelini sorun.
Hangisini seçerseniz seçin, ameliyat kararı aşamasındaysanız ikinci bir hekim görüşü almak sıradan bir şey. Kimse bundan alınmaz.
İlk muayenede işinizi kolaylaştıracak şeyler
Poliklinikte size ayrılan süre kısa olabilir, o yüzden hazırlıklı gidin. Şikayetin ne zaman başladığını, kanın rengini, ağrının tuvalet sırasında mı sonrasında mı olduğunu, günlük tuvalet düzeninizi ve kullandığınız ilaçları (özellikle kan sulandırıcıları) yazıp götürün. Neyin hemoroide, neyin başka bir şeye benzediğini önceden görmek isterseniz hemoroid belirtileri sayfasına göz atın.
Muayenede sorabileceğiniz sorular: bende ne var, hemoroid dışında bir ihtimal var mı, kolonoskopi gerekli mi, önce ameliyatsız seçenekleri deneyebilir miyiz, ameliyat gerekiyorsa hangi yöntem ve iyileşme ne kadar sürüyor, işe ne zaman dönerim.
Muayenenin kendisi birkaç dakika sürüyor, üstünüz örtülü kalıyor ve kadın hastalar muayenede kadın sağlık personeli bulunmasını isteyebiliyor. Nasıl geçtiğini hemoroid muayenesi sayfasında anlattık; gitmekten çekiniyorsanız önce onu okuyun.
Randevu beklemeden hekime gitmeniz gereken durumlar
- Koyu, siyah ya da katran kıvamında dışkı
- Ateşle birlikte büyüyen, sıcak, çok ağrılı şişlik
- İstemediğiniz halde kilo kaybı, halsizlik, solukluk
- Dışkılama alışkanlığınızda kalıcı değişiklik
- 50 yaşından sonra ilk kez ortaya çıkan makat kanaması
- Durmayan, iç çamaşırını ıslatacak kadar çok kanama
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, muayene ve hekim değerlendirmesinin yerine geçmez.