Basur patladıysa ve kan görüyorsanız yapılacak ilk şey şu: bölgeyi ılık suyla yıkayın, temiz bir gazlı bezle birkaç dakika hafifçe bastırın, sonra oturmak yerine uzanın. Kanama çoğu kişide kendiliğinden kesilir. Kesilmiyorsa, damlamak yerine akıyorsa ya da baş dönmesi, terleme, halsizlik başladıysa beklemeyin, acile gidin.
Gerisini daha sakin okuyabilirsiniz.
Patlayan şey aslında ne
Yıllardır orada duran bir basur memesi durup dururken patlamaz. “Patladı” denen durum neredeyse her zaman tromboze dış hemoroidde olur. Dış memenin içinde kan pıhtılaşır, bölge şişer, gerilir, üstündeki ince deri dayanamaz ve yırtılır. Yırtılınca koyu renkli pıhtı ve bir miktar kan boşalır.
Boşalma anında ağrının azaldığını hissedebilirsiniz. Gerginlik düştüğü için bu beklenen bir şey. Ama rahatlama iyileşme anlamına gelmiyor: artık açık bir yaranız var ve orası vücudun en çok bakteri barındıran bölgelerinden biri. Yırtılmanın kendisi bir fayda değil, takip edilmesi gereken bir durum.
İç hemoroid kanaması bundan farklı görünür. Genelde ağrısızdır, kan parlak kırmızıdır, dışkının üzerinde ya da kâğıtta fark edilir. Orada patlayan bir şey yoktur, zorlanmayla incelmiş damar yüzeyi sızdırır.
Kanama ne kadar sürer
Bastırmakla kesilen, tuvalete her çıkışta hafifçe tekrarlayan ve giderek azalan bir kanama alışılmadık değil. Yara kapanana kadar iç çamaşırda lekelenme görebilirsiniz.
Beklenmeyen olan şu: kanın basınçla gelmesi, bastırmaya rağmen durmaması, günler geçtiği hâlde azalmaması. Bunlar evde beklenecek şeyler değil.
Bir de rengi var. Parlak kırmızı kan genelde makat çevresinden gelir. Siyaha çalan, katran kıvamında ya da kötü kokulu bir kanama daha yukarıdan geliyor olabilir ve bunun sebebi basur olmayabilir. Makattan siyah kan gelmesi ayrı bir başlık, ertelenmemesi gereken bir bulgu.
Şu durumlarda beklemeyin, aynı gün hekime başvurun:
- Kan bastırmakla durmuyor ya da damlamak yerine akıyor
- Siyah, katran gibi veya pıhtılı, kötü kokulu kanama
- Ateş, titreme, bölgede hızla büyüyen şişlik veya akıntı
- Baş dönmesi, çarpıntı, göz kararması, soğuk terleme
- Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız
- 50 yaş üstündeyseniz ve ilk kez kanama görüyorsanız
- Yanında kilo kaybı ya da dışkılama alışkanlığında kalıcı bir değişiklik varsa
Basuru evde patlatmak, kesmek, iğneyle delmek
Bunu arayan çok kişi var, o yüzden açıkça yazalım: makatta hiçbir şişliğe evde kesici ya da delici bir şey uygulanmaz.
Sebebi korkutmak için değil, gayet somut. Orada tek bir damar yok, yoğun bir damar ağı var; kesildiğinde kanamanın nereden geldiğini görmek ve durdurmak mümkün olmuyor. Bölge steril değil, iğne ya da jilet bakteriyi derinin altına taşıyor; apse ve fistül bu şekilde başlayabiliyor. Üstelik pıhtıyı boşaltmak memeyi ortadan kaldırmıyor, dokunun kendisi yerinde kalıyor.
Hekimlerin tromboze hemoroidde uyguladığı bir işlem var, pıhtının boşaltılması. Ama o işlem lokal anestezi altında, temiz koşullarda ve şikayetin ilk günlerinde anlamlı oluyor. Ağrı çok şiddetliyse doğru adres bir cerrah, mutfaktaki iğne değil.
Aynı mantık “eritir, düşürür” diye anlatılan yakıcı karışımlar için de geçerli. Makat mukozası ince; tuz, sirke, limon suyu ya da adı sanı bilinmeyen bitkisel karışımlar orada yanık bırakabiliyor.
Kanama durduktan sonraki birkaç gün
Yara kapanana kadar amaç bölgeyi rahat bırakmak.
Ilık suyla oturma banyosu ağrıyı ve spazmı azaltır; günde birkaç kez, ılık suda kısa süre oturmak yeterli. Tuvalet sonrası kuru kâğıt yerine ılık su tercih edin; ıslak mendil kullanacaksanız alkolsüz ve kokusuz olanı. Bölgeyi ovalamayın, pat pat kurulayın.
Kabızlık bu dönemin en büyük düşmanı. Sert dışkı yeni yırtılan yeri tekrar açar. Lifli beslenme ve gün içinde bol sıvı işe yarar; kabızlık inatçıysa kabızlık neden olur, ne iyi gelir sayfasına bakabilirsiniz.
Tuvalette oyalanmayın. Klozette telefonla geçirilen her dakika, o bölgedeki damarlara oturarak baskı uygulamak demek.
Krem ve fitil konusunda acele etmeyin. Açık yarada hangi ürünün kullanılacağını, ağrı kesici gerekiyorsa hangisinin uygun olduğunu hekiminize sorun; özellikle kan sulandırıcı kullanıyorsanız ağrı kesici seçimi önemli.
Peki doktora gitmek şart mı
Kanama bir kez olduysa ve hızla geçtiyse dünyanın sonu değil. Ama tekrarlıyorsa, şişlik inmiyor ya da sık sık geri geliyorsa muayene olmak gerekiyor. Muayene sanıldığı kadar uzun ve zor bir şey değil; nasıl yapıldığını merak ediyorsanız hemoroid muayenesi nasıl yapılır sayfasında anlattık.
Şunu da unutmayın: kanamanın kaynağını gözle görmeden bilmek mümkün değil. Makat çatlağı (anal fissür), polip ve daha ciddi hastalıklar da aynı belirtiyi verebiliyor. Tanıyı koyan hekim, internet değil.
Tedavi seçeneklerinin tamamını hemoroid nasıl tedavi edilir rehberimizde topladık.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez.